— O réxime aprobouse con cargo ao marco temporal de crise e transición relativo ás axudas estatais, adoptado pola Comisión o 9 de marzo de 2023 e modificado o 20 de novembro de 2023.

— O seu obxectivo é soster medidas en sectores que son fundamentais para acelerar a transición ecolóxica e reducir a dependencia dos combustibles.

Bruxelas, 28 de novembro de 2023. A Comisión Europea aprobou un réxime español por valor de 1.100 millóns de euros a fin de soster os investimentos na produción dos equipos necesarios para fomentar a transición cara a unha economía de cero emisións netas, en consonancia co Plan Industrial do Pacto Verde.

As axudas españolas

España notificou á Comisión, en virtude do marco temporal de crise e transición, un réxime por valor de 1.100 millóns de euros a fin de soster os investimentos na produción dos equipos pertinentes necesarios para fomentar a transición cara a unha economía de cero emisións netas.

No marco deste réxime, que se financiará parcialmente con cargo ao Mecanismo de Recuperación e Resiliencia (MRR), as axudas adoptarán a forma de subvencións directas.

As axudas concederanse ás empresas que produzan os equipos pertinentes, sobre todo baterías, paneis solares, turbinas eólicas, bombas de calor e electrolizadores, así como compoñentes clave deseñados e utilizados principalmente como insumos directos para a produción dos devanditos equipos ou das materias primas fundamentais conexas necesarias para a súa produción.

A Comisión considera que este réxime español axústase ás condicións establecidas no marco temporal de crise e transición. En concreto, as axudas i) incentivarán a produción dos equipos pertinentes para a transición cara a unha economía de cero emisións netas; e ii) concederanse como moi tarde o 31 de decembro de 2025.

A Comisión chegou á conclusión de que o réxime español é necesario, adecuado e proporcionado para acelerar a transición ecolóxica e facilitar o desenvolvemento de determinadas actividades económicas, que son importantes desde o punto de vista da execución do Plan Industrial do Pacto Verde, en consonancia co artigo 107, apartado 3, letra c), do TFUE e as condicións establecidas no marco temporal de crise e transición.

Sobre esta base, a Comisión aprobou este réxime de axudas conforme as normas correspondentes da UE.

Contexto

A Comisión aprobou outras axudas á aceleración dos investimentos en sectores estratéxicos para a transición cara a unha economía de cero emisións netas o 9 de outubro de 2023, o 28 de xullo de 2023, o 19 de xullo de 2023 e o 26 de maio 2023.

A Comisión Europea adoptou o 9 de marzo de 2023 un novo marco temporal de crise e transición para fomentar medidas de apoio en sectores crave para a transición cara a unha economía de cero emisións netas, en consonancia co Plan Industrial do Pacto Verde. O novo marco modifica e prolonga en parte o marco temporal de crise, adoptado o 23 de marzo de 2022 para que os Estados membro puidesen aproveitar a flexibilidade prevista nas normas sobre axudas estatais a fin de sustentar a economía no contexto da guerra de Rusia contra Ucraína.

O Marco Temporal de Crise e Transición modificouse o 20 de novembro de 2023 para prorrogar seis meses un número limitado de seccións destinadas a dar unha resposta á crise tras a agresión de Rusia contra Ucraína e a subida sen precedentes dos prezos da enerxía.

O marco temporal de crise e transición, na súa versión modificada, prevé a posibilidade de que os Estados membro concedan os tipos de axudas seguintes:

• Importes limitados de axuda (sección 2.1.), en calquera forma e ata o 30 de xuño de 2024, para as empresas afectadas pola crise actual ou polas consecuentes sancións e contrasancións ata o importe incrementado de 280.000 euros e 335.000 euros nos sectores da agricultura e da pesca e acuicultura, respectivamente, e de ata 2,25 millóns de euros nos demais sectores.
• Apoio á liquidez en forma de garantías estatais e préstamos bonificados (seccións 2.2. e 2.3). En casos excepcionais e con suxeición a estritas salvaguardias, os Estados membros poden proporcionar aos servizos públicos de subministración de enerxía para as súas actividades de negociación garantías públicas que superen o 90% da cobertura, cando se ofrezan como garantía financeira sen financiamento a entidades de contrapartida central ou membros compensadores. Estas seccións só son aplicables ata o 31 de decembro de 2023 e non foron modificadas.
• Axudas para compensar os elevados prezos da enerxía (sección 2.4). As axudas, que poden concederse en calquera forma, compensarán parcialmente ás empresas, e en particular ás grandes consumidoras de enerxía, polos custos adicionais derivados das subidas excepcionais dos prezos do gas e da electricidade ata o 30 de xuño de 2024. As axudas concretas poden calcularse baseándose no consumo pasado ou no consumo actual, tendo en conta a necesidade de manter intactos os incentivos de mercado para a redución do consumo de enerxía e de garantir a continuidade das actividades económicas. Ademais, os Estados membros poden conceder axudas de forma flexible, tamén aos sectores de gran consumo de enerxía especialmente afectados, con suxeición a salvaguardias para evitar unha compensación excesiva e incentivar a redución da pegada de carbono en caso de importes de axuda superiores a 50 millóns de euros. Tamén se convida aos Estados membro para estudar, de maneira non discriminatoria, o establecemento de requisitos relacionados coa protección do medio ambiente ou a seguridade da subministración.
• Medidas para acelerar a implantación de enerxías renovables (sección 2.5). Os Estados membro poden establecer sistemas de investimento en enerxías renovables, por exemplo, hidróxeno renovable, biogás e biometano, almacenamento e calor renovable, mesmo por bombas de calor, con procedementos de licitación simplificados que poidan aplicarse rapidamente, á vez que se contemplan salvaguardias suficientes para preservar a igualdade de condicións. En particular, os Estados membro poden planear réximes para unha tecnoloxía concreta que requiran axuda tendo en conta a súa combinación enerxética nacional específica. Simplificáronse as condicións para a concesión de axudas a pequenos proxectos e tecnoloxías menos maduras, tales como o hidróxeno renovable, eliminando a necesidade de levar a cabo unha licitación pública, sempre que existan determinadas salvaguardias. En virtude destes réximes, as axudas poden concederse ata o 31 de decembro de 2025. Tras esa data, seguirán aplicándose as normas habituais sobre axudas estatais, incluídas concretamente as disposicións correspondentes das Directrices sobre axudas estatais en materia de clima, protección do medio ambiente e enerxía.
• Medidas que faciliten a descarbonización dos procesos industriais (sección 2.6). Para acelerar aínda máis a diversificación da subministración de enerxía, os Estados membro poden soster investimentos destinados a unha eliminación gradual dos combustibles fósiis, concretamente a través da electrificación, a eficiencia enerxética e a transición ao uso de hidróxeno renovable e baseado na electricidade que cumpra determinadas condicións, con posibilidades máis amplas de apoio á descarbonización dos procesos industriais mediante a adopción de combustibles derivados do hidróxeno. Os Estados membro poden i) establecer novos réximes baseados en licitacións, ou ii) brindar un apoio directo aos proxectos, sen recorrer á licitación pero respectando certos límites en canto á porcentaxe de axuda pública por investimento. Prevense primas complementarias específicas para as pequenas e medianas empresas, así como para as solucións especialmente eficientes desde o punto de vista enerxético. A falta de licitacións, introduciuse un método máis sinxelo para determinar o nivel máximo de axuda. En virtude destes réximes, as axudas poden concederse ata o 31 de decembro de 2025. Tras esa data, seguirán aplicándose as normas habituais sobre axudas estatais, incluídas concretamente as disposicións correspondentes das Directrices sobre axudas estatais en materia de clima, protección do medio ambiente e enerxía.
• Medidas destinadas a soster a redución da demanda de electricidade (sección 2.7), en consonancia co Regulamento da UE relativo a unha intervención de emerxencia para facer fronte aos elevados prezos da enerxía, ata o 31 de decembro de 2023.
• Medidas para seguir acelerando os investimentos en sectores crave para a transición cara a unha economía de cero emisións netas (sección 2.8), que permiten prestar asistencia financeira para a fabricación de equipos estratéxicos, sobre todo baterías, paneis solares, turbinas eólicas, bombas de calor, electrolizadores e captura e almacenamento de carbono, así como para a fabricación de compoñentes clave e para a produción e a reciclaxe das materias primas fundamentais conexas. Máis concretamente, os Estados membros poden deseñar réximes sinxelos e eficaces polos que concedan axudas limitadas a unha determinada porcentaxe dos custos de investimento ata importes nominais específicos, en función da localización do investimento e do tamaño do beneficiario, cun maior apoio posible para as pequenas e medianas empresas (pemes), así como para as empresas situadas en rexións desfavorecidas, a fin de velar por que se teñan debidamente en conta os obxectivos de cohesión. Ademais, en casos excepcionais, os Estados membro poden conceder axudas máis cuantiosas a empresas concretas cando exista un risco real de que os investimentos se poidan desviar de Europa debido a subvencións de terceiros países. En virtude destes réximes, as axudas poden concederse ata o 31 de decembro de 2025.

As entidades rusas, bielorrusas e iranianas sancionadas polas súas accións que menoscaban ou ameazan a integridade territorial, a soberanía e a independencia de Ucraína quedan excluídas do ámbito de aplicación destas medidas.

O marco temporal de crise complementa as amplas posibilidades de que dispoñen os Estados membro para planear medidas en consonancia coas normas sobre axudas estatais vixentes na UE. Por exemplo, as normas da UE sobre axudas estatais permiten aos Estados membros prestar apoio ás empresas que teñan problemas de liquidez e necesiten unha axuda de salvamento urxente. Ademais, o artigo 107, apartado 2, letra b), do Tratado de Funcionamento da Unión Europea permite aos Estados membros indemnizar ás empresas polos danos causados directamente por un acontecemento de carácter excepcional, como os provocados pola crise actual.

A versión non confidencial da decisión correspondente publicarase co número SA.108653 no Rexistro de Axudas Estatais do sitio web de competencia da Comisión, unha vez que se resolvan os posibles problemas de confidencialidade. A lista das novas publicacións de decisións sobre axudas estatais na internet e no Diario Oficial figura nas noticias semanais en liña sobre competencia.

Máis información: Comisión Europea